Jezelf laten horen, maar zonder veel lading

Je kent ze wel, de binnenvetters, de wegstoppers, mensen die niet zo snel laten horen wat ze ergens van vinden. Ruzie maken ze niet snel. Ze houden het liefst alles binnen. Maar alles opkroppen, geen boosheid of frustratie laten zien, betekent niet dat die gevoelens er niet zijn. Vanbinnen vreten ze zichzelf op. En dat gaat op den duur niet goed. Je kunt er letterlijk ziek van worden. Je hebt ook anderen. Mensen die niet van plan of in staat zijn zichzelf in te houden. Elk ongenoegen, iedere irritatie, elk vermeend onrecht kan voor hen aanleiding zijn om op hoge of luide toon te laten horen wat ze ervan vinden, om verbaal te keer te gaan, hun woede en afkeer te laten horen. Zelfs als ze daarmee uiteindelijk anderen ziek maken.

Emoties, gevoelens: het zijn lastige innerlijke processen. Het gevoel is wat ons tot mensen maakt, maar tegelijkertijd zit het ons soms lelijk in de weg. Zeker in een relatie kan een rotgevoel dat een van de partners heeft, aanleiding geven voor problemen. Omdat dat rotgevoel koste wat het kost wordt weggestopt – wat een liefdespartner meestal toch wel merkt – of juist omdat de ander een emotionele lading over zich heen krijgt die niet bij hem of haar thuishoort.

Kun je het dan nooit goed doen? Het heeft er misschien wel alle schijn van. Een feit is dat het omgaan met je gevoelens en emoties, zeker in een relatie, niet eenvoudig is. Het komt niet zelden voor dat het liefdevolle contact dat er tussen partners ooit is geweest, door het niet goed omgaan met gevoelens volledig verloren is geraakt. Hij doet zo vaak zo rot tegen me en dat verdien ik gewoon niet! Zij doet zo stuurs, ik weet zeker dat er wat is maar ze weigert erover te praten en ze houdt me op een afstand! Het zijn dit soort situaties die dodelijk zijn voor de liefde tussen twee mensen. Jezelf uitspreken, laten horen wat voor gevoel je hebt over een bepaalde situatie, is dus van groot belang. Niet doen is geen optie. Je hebt jezelf ermee en de ander ook, want die heeft dat toch wel in de gaten. Is het mogelijk om jezelf uit te spreken, te laten horen wat je dwars zit of wat je boos of verdrietig heeft gemaakt, maar toch de nabijheid van je lief niet verspelen? Natuurlijk kan dat. Dan is het wel nodig dat je er rekening mee houdt wat dat met je partner doet, wat voor effect het op hem of haar heeft. Juist het aandacht hebben voor het effect dat je teweeg brengt, is cruciaal.

Een van de meest expressieve vormen van gevoel is boosheid, woede. Wanneer iets je raakt en je wordt er woedend over, dan klopt het gewoon niet om te ontkennen dat die woede er is. Jezelf koste wat het kost inhouden of zelfs heftig beweren dat er helemaal niets aan de hand is, betekent dat je geen recht doet aan je eigen gevoel, en ook dat je jezelf door de ander niet laat kennen. Je houdt op dat moment een belangrijk stuk van jezelf achter. Je boosheid met veel lading bij je partner neerleggen is evenmin zinvol als dat betekent dat de ander daardoor zeer geraakt wordt en zich aangevallen voelt. Dat heeft dan ook direct een tegeneffect: je man of vrouw wordt ook boos en reageert heftig terug. Voor wat jou eigenlijk zo boos maakte is dan geen aandacht meer mogelijk. Qua effect heb je dus precies het omgekeerde bereikt dan wat nodig was.

Of jouw boosheid de ander raakt of niet, hangt erg af van de manier waarop je je gevoel naar buiten brengt. Als dat heel heftig gebeurt, dan is de kans groot dat het mis gaat. Het zit hem dus vooral in de lading. Hoe emotioneler, hoe groter de kans dat je een effect krijgt dat je helemaal niet wilt. Maar wanneer het je lukt om over je boosheid te praten en als je tegelijkertijd oog houdt op wat het met je lief doet als je daarover iets zegt, dan laat je jezelf letterlijk kennen. De kans is dan groter dat hij of zij naar je luistert, zonder zelf in de stress te schieten. Jouw lief kan dan je rotgevoel serieus nemen, maar het wel bij jou laten. Want dat is immers waar het hoort. 

Paul Houkes